Μελέτη επικινδυνότητας ασφάλειας: πώς γίνεται

Πρώτα ορίζεται το πεδίο: ποια κτίρια, ποιες περίμετροι, ποιες βάρδιες και ποιες λειτουργίες καλύπτει η μελέτη. Μετά καταγράφονται τα περιουσιακά στοιχεία, δηλαδή ό,τι θα έβλαπτε τον οργανισμό αν χαθεί, καταστραφεί ή διακοπεί.

• Άνθρωποι: εργαζόμενοι, επισκέπτες, πελάτες, εργολάβοι.
• Εγκαταστάσεις και εξοπλισμός: κτίρια, πύλες, μηχανήματα, οχήματα.
• Εμπορεύματα και αποθέματα: ό,τι αποθηκεύεται ή διακινείται.
• Πληροφορίες: έγγραφα, υλικό καμερών, αρχεία πρόσβασης.
• Λειτουργία: οι διεργασίες που, αν σταματήσουν, σταματά η επιχείρηση.

Το διεθνές πλαίσιο αναφοράς για τη διαχείριση κινδύνου είναι το ISO 31000:2018, που δίνει αρχές και κατευθυντήριες γραμμές για τον εντοπισμό, την ανάλυση, την αξιολόγηση, την αντιμετώπιση, την παρακολούθηση και την επικοινωνία του κινδύνου. Η μέθοδος που ακολουθεί έχει την ίδια λογική.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία: τις απειλές συνήθως δεν τις ελέγχετε, τις ευπάθειες όμως ναι. Γι’ αυτό η μελέτη καταγράφει τα δύο χωριστά και μετά τα συνδέει σε σενάρια: «απειλή Χ εκμεταλλεύεται ευπάθεια Υ και πλήττει περιουσιακό στοιχείο Ζ».

• Πηγές για τις απειλές: το ιστορικό συμβάντων του ίδιου του χώρου, οι αναφορές βάρδιας, οι συζητήσεις με προσωπικό και γείτονες, η φύση της δραστηριότητας.
• Πηγές για τις ευπάθειες: επιτόπια αυτοψία μέρα και νύχτα, έλεγχος σημείων πρόσβασης, κάλυψης καμερών, φωτισμού, κλειδιών και διαδικασιών βάρδιας.
• Δοκιμή: ένα σενάριο ελέγχεται στην πράξη — για παράδειγμα, πόσο γρήγορα αντιδρά η βάρδια σε μια ανοιχτή πόρτα.

Η αυτοψία γίνεται και τη νύχτα. Πολλές ευπάθειες (φωτισμός, κενά περιπολίας, πρόσβαση εργολάβων) φαίνονται μόνο στις ώρες που ο χώρος είναι άδειος.

Η ποιοτική μήτρα δεν χρειάζεται ποσά. Χρειάζεται ορισμούς που συμφωνούνται από πριν, ώστε δύο άνθρωποι να βάζουν τον ίδιο βαθμό στο ίδιο σενάριο.

1. Πιθανότητα: 1 σπάνιο (δεν έχει συμβεί και δεν υπάρχει ένδειξη) · 2 απίθανο · 3 πιθανό (έχει συμβεί σε παρόμοιο χώρο) · 4 αρκετά πιθανό (έχει συμβεί εδώ) · 5 σχεδόν βέβαιο (συμβαίνει επαναλαμβανόμενα).
2. Επίπτωση: 1 αμελητέα · 2 μικρή (τοπική ενόχληση) · 3 σημαντική (διακοπή μιας λειτουργίας για ώρες) · 4 σοβαρή (τραυματισμός, διακοπή για ημέρες, νομική έκθεση) · 5 κρίσιμη (κίνδυνος για ζωή ή για τη συνέχεια της επιχείρησης).
3. Κατηγορίες επίπτωσης: ασφάλεια ανθρώπων, συνέχεια λειτουργίας, περιουσιακά στοιχεία, πληροφορίες, νομική και κανονιστική έκθεση, φήμη. Μετράει η χειρότερη.

Παράδειγμα: πόρτα φόρτωσης αποθήκης χωρίς έλεγχο τη νύχτα, με δύο περιστατικά τον τελευταίο χρόνο. Πιθανότητα 4, επίπτωση 4 (διακοπή αποστολών και απώλεια εμπορευμάτων), βαθμός 16: υψηλός κίνδυνος, που μπαίνει πρώτος στη λίστα ενεργειών.

• Άνθρωποι: στατική θέση ή περιπολία, εποπτεία, εκπαίδευση στο συγκεκριμένο σενάριο. Το πόσοι χρειάζονται είναι ερώτημα ωρών κάλυψης — δείτε τον οδηγό πόσους φύλακες χρειάζομαι.
• Διαδικασίες: γραπτές οδηγίες θέσης, διαδικασία κλειδιών, έλεγχος επισκεπτών και εργολάβων, κανόνες κλιμάκωσης.
• Τεχνολογία: κάμερες, έλεγχος πρόσβασης, συναγερμοί, φωτισμός, σημεία ελέγχου περιπολίας. Για κάμερες ισχύουν κανόνες προσωπικών δεδομένων — δείτε τον οδηγό για κάμερες και GDPR.

Κάθε μέτρο συνδέεται με το σενάριο που μειώνει και λέει τι αλλάζει: την πιθανότητα (π.χ. ελεγχόμενη πόρτα), την επίπτωση (π.χ. ταχύτερη ανίχνευση) ή και τα δύο. Αν ένα μέτρο δεν αλλάζει κανέναν βαθμό, δεν ανήκει στη μελέτη. Για το πότε φτάνει ένα σύστημα και πότε χρειάζεται άνθρωπος, δείτε φύλακας ή σύστημα ασφαλείας.

Κανένα μέτρο δεν φέρνει τον κίνδυνο στο μηδέν. Γι’ αυτό κάθε σενάριο έχει δύο βαθμούς: πριν και μετά τα μέτρα. Ο δεύτερος είναι ο υπολειπόμενος κίνδυνος, και κάποιος με εξουσία πρέπει να υπογράψει ότι τον αποδέχεται — αλλιώς δεν έχει αποφασιστεί τίποτα.

• Τακτική επανεξέταση: τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο.
• Έκτακτη επανεξέταση: μετά από σοβαρό συμβάν, αλλαγή χρήσης ή διάταξης του χώρου, νέα βάρδια ή νέα δραστηριότητα.
• Συνεχής τροφοδότηση: οι αναφορές βάρδιας και συμβάντων δείχνουν αν οι βαθμοί πιθανότητας ήταν σωστοί.

1. Σύνοψη για τη διοίκηση: οι κρίσιμοι και υψηλοί κίνδυνοι σε μία σελίδα.
2. Πεδίο, ημερομηνίες αυτοψίας και μέθοδος βαθμολόγησης (οι ορισμοί της μήτρας).
3. Κατάλογος περιουσιακών στοιχείων, απειλών και ευπαθειών, με φωτογραφίες και σημεία στον χάρτη.
4. Μητρώο κινδύνων: κάθε σενάριο με βαθμό πριν, μέτρα, βαθμό μετά.
5. Σχέδιο ενεργειών: τι, ποιος, μέχρι πότε, με ποια απόδειξη ολοκλήρωσης.
6. Υπολειπόμενος κίνδυνος, ποιος τον αποδέχεται και πότε γίνεται η επόμενη επανεξέταση.

Η συμβουλευτική ασφάλειας της OVIT δουλεύει σε τέσσερις φάσεις: ορισμός πεδίου, επιτόπια επιθεώρηση της περιμέτρου, των σημείων πρόσβασης, της κάλυψης αισθητήρων και της τήρησης των διαδικασιών από το προσωπικό, παραδοτέο με ιεραρχημένο μητρώο κινδύνου και ανεξάρτητες από προμηθευτή τεχνικές προδιαγραφές, και εποπτεία της υλοποίησης.