Πυρασφάλεια επιχειρήσεων: οι υποχρεώσεις στην Ελλάδα

Η Πυροσβεστική Διάταξη 13/2021 (ΦΕΚ Β΄ 5519/29.11.2021) ορίζει ότι την ευθύνη για την τοποθέτηση, συντήρηση και καλή λειτουργία όλων των μέτρων και μέσων πυροπροστασίας έχει ο ιδιοκτήτης-εκμεταλλευτής της επιχείρησης, κατά το άρθρο 167 §7 του ν. 4662/2020, και ότι παράλληλα εφαρμόζεται η νομοθεσία για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων (άρθρο 6 §7).

• Ως εργοδότης: ο Κώδικας Εργατικού Δικαίου σας υποχρεώνει να εξασφαλίζετε την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων (άρθρο 533 §1) και να έχετε γραπτή εκτίμηση κινδύνου, η οποία περιλαμβάνει ρητά τον κίνδυνο πυρκαγιάς (άρθρο 534 §1 και §4).
• Πρώτες βοήθειες, πυρασφάλεια, εκκένωση: τα μέτρα και οι εκπαιδευμένοι υπεύθυνοι που ζητά ο Κώδικας εξηγούνται στον οδηγό πρώτες βοήθειες και πυρασφάλεια για φύλακες.

Ο νόμος αναθέτει την πυροπροστασία στον ιδιοκτήτη-εκμεταλλευτή, όχι στην εταιρεία φύλαξης. Μια σύμβαση security μπορεί να βοηθήσει να τηρούνται οι υποχρεώσεις· δεν τις μεταφέρει.

Η Διάταξη 13/2021 απαριθμεί τους κανόνες στους οποίους εφαρμόζεται (άρθρο 1 §2). Ενδεικτικά:

• Γραφεία: Πυροσβεστική Διάταξη 17/2016 (ΦΕΚ Β΄ 388).
• Εμπορικά καταστήματα: Πυροσβεστική Διάταξη 8/2016 (ΦΕΚ Β΄ 165/2017).
• Εμπορικές αποθήκες: Πυροσβεστική Διάταξη 6/2018 (ΦΕΚ Β΄ 1576).
• Χώροι συνάθροισης κοινού: Πυροσβεστική Διάταξη 3/2015 (ΦΕΚ Β΄ 529), όπως τροποποιήθηκε (Β΄ 2089/2017).
• Εκπαιδευτήρια: Πυροσβεστική Διάταξη 16/2015 (ΦΕΚ Β΄ 2326)· μονάδες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας: 18/2019 (ΦΕΚ Β΄ 1514).
• Μεταποίηση: ΚΥΑ 136860/1673/Φ15/2018 (ΦΕΚ Β΄ 6210).
• Κτίρια: οι κανονισμοί πυροπροστασίας κτιρίων π.δ. 41/2018 (Α΄ 80) και π.δ. 71/1988 (Α΄ 32).

Η μελέτη πυροπροστασίας συντάσσεται από μηχανικό αρμόδιο κατά νόμο (άρθρο 6 §6). Ζητήστε του να σας γράψει, σε μία σελίδα, ποια διάταξη ισχύει για τον χώρο σας και ποια μέσα προβλέπει: αυτή η σελίδα είναι η βάση για όσα ελέγχει μετά η ομάδα σας.

• Πότε εκδίδεται: όταν οι διατάξεις το προβλέπουν ως δικαιολογητικό για άδεια, έγκριση ή γνωστοποίηση λειτουργίας, και στις ελεύθερα ασκούμενες επιχειρήσεις με χρήση γραφείων, εμπορίου, εκπαίδευσης ή (μη εμπορικής) αποθήκευσης κατηγορίας κινδύνου C (Διάταξη 13/2021, άρθρο 6 §1).
• Διάρκεια: πέντε χρόνια (άρθρο 6 §5).
• Ανανέωση: η αίτηση υποβάλλεται τουλάχιστον δύο μήνες πριν από τη λήξη (άρθρο 9 §2). Βάλτε την ημερομηνία στο ημερολόγιο τώρα.
• Έλεγχος: η Πυροσβεστική Υπηρεσία ελέγχει την επιχείρηση μέσα σε έξι μήνες από την έκδοση του πιστοποιητικού (άρθρο 12 §2). Για μικρές παραβάσεις δίνει γραπτή σύσταση με προθεσμία έως 20 ημερολογιακές ημέρες (άρθρο 12 §3)· διαφορετικά επιβάλλονται πρόστιμα και ανακαλείται το πιστοποιητικό (άρθρο 13).

Το πιστοποιητικό βεβαιώνει ότι τα μέσα της μελέτης έχουν τοποθετηθεί και λειτουργούν· δεν αποκλείει τον κίνδυνο φωτιάς. Και η νομοθεσία πυρασφάλειας αναφέρεται σε μία πηγή ανάφλεξης, χωρίς να εξετάζει εμπρησμό, δολιοφθορά ή βανδαλισμό (άρθρο 6 §6). Αυτό το κενό είναι δουλειά της ασφάλειας του χώρου.

Σύμφωνα με την Πυροσβεστική Διάταξη 12/2012 (ΦΕΚ Β΄ 1794/2012, άρθρο 1):

• Ποιος ευθύνεται: ο ιδιοκτήτης-εκμεταλλευτής, ο εργοδότης ή άλλος κατά νόμο υπεύθυνος της επιχείρησης.
• Πόσο συχνά: έλεγχος και συντήρηση τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, και σε κάθε περίπτωση όσο συχνά ορίζουν ο κατασκευαστής και η νομοθεσία.
• Από ποιον: από άτομο με τα νόμιμα προσόντα, που ενημερώνει το βιβλίο ενυπόγραφα.
• Πού: το βιβλίο φυλάσσεται σε ασφαλές σημείο και επιδεικνύεται στην Πυροσβεστική Υπηρεσία όποτε ζητηθεί.

Ο ετήσιος έλεγχος του τεχνικού δεν είναι το ίδιο με τον καθημερινό έλεγχο. Ανάμεσα στις δύο επισκέψεις, κάποιος πρέπει να βλέπει ότι ο πυροσβεστήρας είναι στη θέση του και η έξοδος ελεύθερη — εκεί βοηθά μια ομάδα που περνά κάθε βράδυ από τα ίδια σημεία.

Η Πυροσβεστική Διάταξη 14/2014 (ΦΕΚ Β΄ 2434/2014) ορίζει:

• Πότε: όπου προβλέπεται ή εγκαθίσταται μόνιμο υδροδοτικό πυροσβεστικό δίκτυο ή/και αυτόματο σύστημα πυρόσβεσης (καταιονισμού με περισσότερες από έξι κεφαλές ή/και ολικής κατάκλυσης) (άρθρο 3 §1).
• Σύνθεση: τέσσερα ή περισσότερα άτομα, και τόσες ομάδες όσες οι βάρδιες (άρθρο 3 §2 και §4). Τον αρχηγό τον ορίζει ο υπεύθυνος της επιχείρησης (άρθρο 3 §7).
• Εκπαίδευση: βασική δίωρη εκπαίδευση από την τοπική Πυροσβεστική Υπηρεσία, που επαναλαμβάνεται κάθε πέντε χρόνια (άρθρο 4), και συμπληρωματικές εκπαιδεύσεις και ασκήσεις ανά τρίμηνο (άρθρο 5).
• Ασκήσεις: σε απρόβλεπτες στιγμές, με διαφορετική έξοδο κινδύνου κάθε φορά (άρθρο 5 §4).
• Αρχηγός: μεριμνά για τακτική επιθεώρηση ώστε οι οδεύσεις διαφυγής να μένουν ελεύθερες και τα μέσα προσβάσιμα, ορίζει χώρο συγκέντρωσης, και σε φωτιά σημαίνει συναγερμό, συντονίζει την εκκένωση και ενημερώνει τον επικεφαλής της Πυροσβεστικής όταν φτάσει (άρθρο 7).

Όσες επιχειρήσεις δεν χρειάζονται ομάδα πυροπροστασίας καλό είναι να εκπαιδεύουν το προσωπικό τους σε πρόληψη, χρήση των μέσων, σήμανση συναγερμού και εκκένωση (άρθρο 2 §2).

• Γύρος πυρασφάλειας: στις περιπολίες με σημεία ελέγχου, σημεία στις εξόδους κινδύνου, στους πυροσβεστήρες, στον πίνακα πυρανίχνευσης και στις πυράντοχες πόρτες.
• Τι ελέγχει: έξοδος και διάδρομος ελεύθεροι, πυράντοχη πόρτα κλειστή, πυροσβεστήρας στη θέση του με ασφάλεια και σφράγιση, φωτισμός ασφαλείας αναμμένος, ένδειξη βλάβης στον πίνακα.
• Τι κάνει με ό,τι βρίσκει: το καταγράφει με ώρα και φωτογραφία και το αναφέρει στον υπεύθυνο που ορίζουν οι οδηγίες θέσης — δεν το «διορθώνει» σιωπηλά.
• Στην εκκένωση: ό,τι προβλέπει το σχέδιο του χώρου, συντονισμένο με τον αρχηγό της ομάδας πυροπροστασίας: συναγερμός, κλήση στο 199 ή στο 112, κατεύθυνση στις εξόδους, ελεύθερη πρόσβαση για τα οχήματα, ενημέρωση της Πυροσβεστικής.
• Τη νύχτα: όταν ο χώρος είναι άδειος, ο φύλακας είναι συχνά ο μόνος που θα δει ή θα ακούσει τον συναγερμό πυρανίχνευσης· οι οδηγίες θέσης πρέπει να λένε τι κάνει και ποιον καλεί.

Τι πρέπει να ξέρει ο ίδιος ο φύλακας για φωτιά και εκκένωση εξηγείται στον οδηγό πρώτες βοήθειες και πυρασφάλεια για φύλακες· για τα πρώτα λεπτά ενός περιστατικού, δείτε τα πρώτα 10 λεπτά μιας κρίσης. Στην OVIT, οι γύροι, τα ευρήματα και οι αναφορές φαίνονται στην ίδια εικόνα της πλατφόρμας Guardly, ώστε ο υπεύθυνος της επιχείρησης να βλέπει τι εκκρεμεί.