Πρώτες βοήθειες και πυρασφάλεια για φύλακες: τι πρέπει να ξέρουν

Σε ένα εμπορικό κέντρο, ένα ξενοδοχείο ή μια αποθήκη, ο φύλακας ξέρει τον χώρο, έχει ασύρματο ή τηλέφωνο και είναι συχνά ο μόνος ξύπνιος άνθρωπος τη νύχτα. Γι’ αυτό τα πρώτα λεπτά ενός περιστατικού πέφτουν πάνω του. Ο ρόλος του δεν είναι να αντικαταστήσει τον γιατρό ή τον πυροσβέστη, αλλά να κερδίσει χρόνο σωστά:

1. Ασφάλεια πρώτα: δεν μπαίνει σε κίνδυνο ο ίδιος· ένας δεύτερος τραυματίας δεν βοηθά κανέναν.
2. Κλήση βοήθειας: καλεί το 112, τον ενιαίο ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης, που λειτουργεί χωρίς χρέωση (112.gr), ή το 199 για φωτιά (Πυροσβεστικό Σώμα), και ενημερώνει τον επόπτη του.
3. Προστασία ανθρώπων: απομακρύνει τους παρευρισκόμενους από τον κίνδυνο και κρατά ελεύθερη την πρόσβαση.
4. Βασική βοήθεια: κάνει μόνο ό,τι έχει εκπαιδευτεί να κάνει, μέχρι να αναλάβουν οι επαγγελματίες.
5. Καθοδήγηση και αναφορά: υποδέχεται τα συνεργεία, τους λέει τι είδε, και μετά γράφει αναφορά συμβάντος.

Το άρθρο 535 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025) ορίζει ότι ο εργοδότης:

• παίρνει τα αναγκαία μέτρα για πρώτες βοήθειες, πυρασφάλεια και εκκένωση, ανάλογα με το μέγεθος και τη φύση της δραστηριότητας και λαμβάνοντας υπόψη και τα άλλα πρόσωπα που βρίσκονται στον χώρο (§1α)·
• οργανώνει τις διασυνδέσεις με τις αρμόδιες εξωτερικές υπηρεσίες για πρώτες βοήθειες, επείγουσα ιατρική περίθαλψη, διάσωση και πυρασφάλεια (§1β), και ελέγχει τακτικά τα μέσα πρώτων βοηθειών (§1γ)·
• παρέχει εκπαίδευση ΚΑΡΠΑ και λαβής Χάιμλιχ: με έως 50 εργαζομένους σε μία εγκατάσταση, μέσω εκπαιδευτικών βίντεο και υλικού που δίνει δωρεάν το Υπουργείο Εργασίας· με περισσότερους από 50, μέσω μαθημάτων από πιστοποιημένους εκπαιδευτικούς φορείς πρώτων βοηθειών στο μισό προσωπικό της εγκατάστασης, τουλάχιστον ανά τρία χρόνια (§1δ)·
• ορίζει τους εργαζομένους που είναι υπεύθυνοι για πρώτες βοήθειες, πυρασφάλεια και εκκένωση, οι οποίοι πρέπει να έχουν κατάλληλη επιμόρφωση, να είναι αρκετοί σε αριθμό και να έχουν το κατάλληλο υλικό (§2).

Επιπλέον, το άρθρο 538 ορίζει ότι ο εργοδότης δίνει σε κάθε εργαζόμενο επαρκή εκπαίδευση υγείας και ασφάλειας κατά την πρόσληψη, σε αλλαγή καθηκόντων και σε νέο εξοπλισμό, και ότι αυτή δεν βαρύνει τον εργαζόμενο και γίνεται σε ώρα εργασίας (§5). Ο εργαζόμενος, από τη μεριά του, έχει υποχρέωση να παρακολουθεί τα σχετικά σεμινάρια (άρθρο 539 §3).

Ο Κώδικας μιλά για τον εργοδότη και την εγκατάσταση. Δεν ορίζει ότι κάθε φύλακας πρέπει να έχει πιστοποιητικό πρώτων βοηθειών. Ρωτήστε τον εργοδότη σας ποιος έχει οριστεί υπεύθυνος στη θέση σας και τι εκπαίδευση έχει προγραμματιστεί.

Τα θέματα διαφέρουν από φορέα σε φορέα, αλλά ένα βασικό πρόγραμμα συνήθως περιλαμβάνει:

• Εκτίμηση της σκηνής: πότε είναι ασφαλές να πλησιάσετε και πότε όχι.
• Κλήση βοήθειας: τι λέτε στο 112 και πώς κρατάτε τη γραμμή.
• Καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) και, όπου υπάρχει, χρήση απινιδωτή.
• Πνιγμονή: η λαβή Χάιμλιχ, που αναφέρει ρητά και ο νόμος.
• Αιμορραγίες, εγκαύματα, πτώσεις, λιποθυμίες: η βασική φροντίδα μέχρι να αναλάβουν οι διασώστες.

Αυτός ο οδηγός δεν δίνει ιατρικές οδηγίες. Μάθετε τις τεχνικές σε πιστοποιημένο μάθημα με πρακτική εξάσκηση και ανανεώνετέ τες. Σε κάθε περιστατικό καλείτε πρώτα το 112.

Η εκπαίδευση πυρασφάλειας για έναν φύλακα είναι κυρίως γνώση του χώρου και της διαδικασίας. Την πρώτη μέρα σε μια νέα θέση, μάθετε:

• Πίνακας πυρανίχνευσης: πού βρίσκεται, τι σημαίνει κάθε ένδειξη και ποιον καλείτε όταν δείχνει συναγερμό ή βλάβη.
• Μέσα πυρόσβεσης: πού είναι οι πυροσβεστήρες και οι φωλιές, και ποιος τύπος πυροσβεστήρα είναι για ποια φωτιά.
• Έξοδοι και διάδρομοι διαφυγής: ότι είναι ελεύθεροι σε κάθε περιπολία.
• Σημείο συγκέντρωσης και ποιος καταμετρά τους ανθρώπους.
• Διακόπτες ρεύματος, αερίου ή καυσίμων, αν οι εντολές θέσης σάς ορίζουν να τους χειρίζεστε.

Ο νόμος προστατεύει όποιον απομακρύνεται: ο εργοδότης δίνει οδηγίες ώστε σε σοβαρό, άμεσο και αναπόφευκτο κίνδυνο ο εργαζόμενος να σταματά τη δουλειά και να πηγαίνει σε ασφαλές σημείο, και ο εργαζόμενος που φεύγει από επικίνδυνη ζώνη δεν επιτρέπεται να υποστεί δυσμενή συνέπεια (άρθρο 535 §3γ και §4).

1. Συναγερμός και κλήση: σημαίνει συναγερμό σύμφωνα με τις εντολές θέσης και καλεί 199 ή 112.
2. Κατεύθυνση: οδηγεί επισκέπτες και προσωπικό στις εξόδους και στο σημείο συγκέντρωσης, με ήρεμες, σύντομες οδηγίες.
3. Πρόσβαση: κρατά ελεύθερες τις εισόδους για τα οχήματα έκτακτης ανάγκης.
4. Ενημέρωση: λέει στους πυροσβέστες πού ξεκίνησε η φωτιά, αν λείπει κάποιος και πού είναι οι διακόπτες.
5. Καταγραφή: μετά το περιστατικό, ώρες, ενέργειες και ονόματα μπαίνουν στην αναφορά.

Η εκκένωση δουλεύει μόνο αν έχει εξασκηθεί. Αν στη θέση σας δεν έχει γίνει ποτέ άσκηση, ζητήστε από τον επόπτη να σας δείξει τη διαδρομή επί τόπου.

• Ξεκινήστε από τον εργοδότη: η εκπαίδευση υγείας και ασφάλειας γίνεται κατά την πρόσληψη, σε ώρα εργασίας, χωρίς κόστος για εσάς (άρθρο 538).
• Ζητήστε πιστοποιημένο φορέα: για ΚΑΡΠΑ με πρακτική εξάσκηση, ο νόμος αναφέρει πιστοποιημένους εκπαιδευτικούς φορείς πρώτων βοηθειών (άρθρο 535 §1δ).
• Ανανεώστε: οι δεξιότητες ξεχνιούνται· για τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις ο νόμος βάζει κύκλο τουλάχιστον ανά τρία χρόνια.
• Μάθετε τη θέση σας: κάθε νέα θέση έχει δικό της σχέδιο, δικά της μέσα και δικές της εξόδους.

Η OVIT προσλαμβάνει φύλακες για τις τοπικές της ομάδες μέσω της σελίδας Καριέρα. Αν ξεκινάτε τώρα, δείτε πώς γίνεται κανείς φύλακας και πώς εκπαιδεύεται ένας νέος φύλακας στη θέση.