Ασφάλεια μουσείων, εκθέσεων και αρχαιολογικών χώρων

Ο ν. 2518/1997 περιλαμβάνει στις υπηρεσίες των εταιρειών ασφαλείας την προστασία θεαμάτων, εκθέσεων, συνεδρίων, διαγωνισμών και αθλητικών εκδηλώσεων (άρθρο 1 §1δ), καθώς και την εκπόνηση μελετών και τον σχεδιασμό μέτρων γι’ αυτές (§1η). Οι δραστηριότητες αυτές δεν θίγουν τις αρμοδιότητες των κρατικών αρχών (§4).

• Φύλακες εταιρείας: προσωπική άδεια εργασίας κατηγορίας Α΄ ή Β΄ (άρθρο 3 §1).
• Φύλακες του ίδιου του μουσείου: ο νόμος εφαρμόζει τις διατάξεις για την άδεια εργασίας (άρθρο 3), τις υποχρεώσεις του προσωπικού (άρθρο 4 §2) και την ταυτότητα και το σήμα (άρθρο 6) και στο προσωπικό κάθε ιδιωτικής επιχείρησης που φυλάσσει τους δικούς της χώρους (άρθρο 1 §3).
• Μεταφορά έργων με θωρακισμένο όχημα: είναι χωριστή υπηρεσία του νόμου — «ασφαλή μεταφορά με ειδικά διασκευασμένα - τεθωρακισμένα οχήματα» χρημάτων, αξιών, αρχαιοτήτων, έργων τέχνης και πολύτιμων αντικειμένων (άρθρο 1 §1γ). Δεν είναι το ίδιο με τη φύλαξη της αίθουσας.

Για κρατικό μουσείο ή αρχαιολογικό χώρο ισχύουν οι δικοί τους κανόνες και το δικό τους προσωπικό. Ό,τι ακολουθεί αφορά ιδιωτικά μουσεία, γκαλερί, συλλογές ιδρυμάτων και περιοδικές εκθέσεις.

• Μία κατεύθυνση: η διαδρομή δεν γυρίζει πάνω στον εαυτό της, ώστε να μη συναντιούνται ροές μπροστά σε προθήκες.
• Όριο ανά αίθουσα: το ορίζει το μουσείο ή ο επιμελητής· ο φύλακας μετρά και κρατά τον κόσμο στην είσοδο της αίθουσας όταν γεμίσει.
• Το «αστέρι» της έκθεσης: το έργο που όλοι θέλουν να δουν συγκεντρώνει πλήθος· χρειάζεται απόσταση με κορδόνι ή σήμανση και έναν φύλακα που βλέπει το κοινό.
• Ομάδες και σχολεία: κλείνουν ώρα από πριν· ο συνοδός τους ξέρει τους κανόνες πριν μπουν.
• Βεστιάριο: μεγάλες τσάντες, ομπρέλες και σακίδια αφήνονται εκεί, αν αυτό ορίζουν οι όροι εισόδου.

Η λογική των ουρών και της χωρητικότητας για μεγάλες εκδηλώσεις, όπως τα εγκαίνια, εξηγείται στον οδηγό ασφάλεια εκδηλώσεων. Η είσοδος συνεργατών, προμηθευτών και καλεσμένων που δεν είναι κοινό ακολουθεί τη λογική του ελέγχου πρόσβασης επισκεπτών.

Οι κανόνες μπορεί να διαφέρουν από αίθουσα σε αίθουσα: ένα δανεισμένο έργο μπορεί να έχει απαγόρευση φλας ή φωτογραφίας που δεν ισχύει για τη μόνιμη συλλογή. Γι’ αυτό γράφονται στις οδηγίες θέσης ανά αίθουσα και ανακοινώνονται στην είσοδο και με σήμανση.

1. Ενημερώνει: «Σε αυτή την αίθουσα δεν επιτρέπεται η φωτογραφία με φλας».
2. Εξηγεί γιατί: το φως φθείρει το έργο, ή είναι όρος του δανειστή.
3. Κλιμακώνει: αν ο επισκέπτης επιμένει, ειδοποιεί τον υπεύθυνο βάρδιας του μουσείου, που αποφασίζει σύμφωνα με τους όρους εισόδου.
4. Καταγράφει: τι έγινε, πού, τι ώρα.

Ο φύλακας δεν παίρνει το κινητό κανενός και δεν ζητά να σβηστούν φωτογραφίες. Ο έλεγχος τσάντας στην είσοδο είναι κι αυτός όρος εισόδου που ο επισκέπτης δέχεται ή αρνείται — δείτε τι επιτρέπεται στον έλεγχο τσαντών.

• Θέση στην αίθουσα: ο φύλακας στέκεται εκεί που βλέπει και το κοινό και τα έργα, όχι με την πλάτη στο κοινό.
• Περιπολία με σημεία ελέγχου: οι αίθουσες χωρίς μόνιμο φύλακα καλύπτονται με περιπολία που καταγράφεται ανά σημείο — δείτε τις περιπολίες με σημεία ελέγχου.
• Έλεγχος κατάστασης: στο άνοιγμα και στο κλείσιμο, μετριούνται τα εκθέματα κάθε αίθουσας και ελέγχονται κλειδαριές και σφραγίσεις προθηκών, με όποιον ορίσει το μουσείο.
• Συναγερμός προθήκης: μετάβαση, οπτικός έλεγχος, ενημέρωση, καταγραφή — και επιβεβαίωση από κάμερα όπου υπάρχει.
• Κάμερες: οι ειδοποιήσεις των αναλυτικών βίντεο χρειάζονται άνθρωπο που τις επαληθεύει· δείτε τι εντοπίζουν τα video analytics.

Αν ο φύλακας δει κάποιον να κλέβει ή να καταστρέφει έργο εκείνη τη στιγμή, ισχύει ο κανόνας για όλους τους πολίτες: σε αυτόφωρο έγκλημα κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να συλλάβει τον δράστη (άρθρο 275 §1 ΚΠΔ), και ο συλληφθείς οδηγείται χωρίς χρονοτριβή στον εισαγγελέα (άρθρο 279 §1). Στην πράξη: ο φύλακας καλεί αμέσως την αστυνομία και παραδίδει· δεν κρατά, δεν ανακρίνει. Για πραγματικό περιστατικό αποφασίζει η αστυνομία.

• Σάρωση κλεισίματος: κάθε αίθουσα, τουαλέτα, αποθήκη και κλιμακοστάσιο ελέγχεται ότι είναι άδειο, με σειρά που γράφεται στις οδηγίες θέσης.
• Συναγερμοί: οπλίζονται ανά ζώνη και καταγράφεται ποιος, τι ώρα.
• Κλειδιά και κάρτες: βιβλίο κλειδιών· κανένα κλειδί αποθήκης δεν δίνεται χωρίς όνομα και ώρα.
• Είσοδος εκτός ωραρίου: μόνο από ονομαστική λίστα του μουσείου — συντηρητές, τεχνικοί, επιμελητές — και καταγραφή εισόδου και εξόδου.
• Φύλακας μόνος τη νύχτα: χρειάζεται τακτικό έλεγχο ότι είναι καλά· δείτε την ασφάλεια του φύλακα που εργάζεται μόνος.

• Λίστα συνεργείων: μόνο όσοι είναι στη λίστα του μουσείου μπαίνουν, με διαπίστευση και ώρα.
• Ζώνη εργασίας: η αίθουσα που στήνεται κλείνει για το κοινό και για όσους δεν δουλεύουν εκεί.
• Κιβώτια: καταγράφεται πότε ήρθε, πού στέκεται, πότε ανοίχτηκε και από ποιον.
• Δάνεια και συνοδοί: όταν ο δανειστής στέλνει συνοδό του έργου, ο φύλακας ξέρει από πριν ποιος είναι και τι μπορεί να κάνει· οι όροι του δανειστή μπαίνουν στις οδηγίες θέσης.
• Παράδοση: κάθε έργο παραδίδεται και παραλαμβάνεται με ώρα, ονόματα και υπογραφές.

Η OVIT καταγράφει περιπολίες, συμβάντα και αναφορές στην πλατφόρμα Guardly, σε μία ζωντανή εικόνα που βλέπει και το μουσείο. Ζητήστε πρόταση για τη συλλογή ή την έκθεσή σας.