Τι επιτρέπεται στον φύλακα όταν εντοπίσει κλοπή

Κλοπή, κατά τον Ποινικό Κώδικα, είναι η αφαίρεση ξένου κινητού πράγματος από την κατοχή άλλου με σκοπό την παράνομη ιδιοποίησή του (ΠΚ 372 §1). Ο φύλακας δεν κρίνει πρόθεση· βλέπει πράξεις. Γι’ αυτό ενεργεί μόνο σε ό,τι μπορεί να περιγράψει με ακρίβεια.

• Είδε την αφαίρεση: ποιο προϊόν, από ποιο ράφι, ποια ώρα.
• Είδε την απόκρυψη: σε τσάντα, ρούχο, καρότσι — όχι «μου φάνηκε ότι».
• Συνεχής παρατήρηση: δεν έχασε το άτομο ούτε στιγμή· αλλιώς το προϊόν μπορεί να αφέθηκε κάπου.
• Πέρασε το σημείο πληρωμής χωρίς να πληρώσει: όχι πριν. Μέσα στο κατάστημα ο πελάτης μπορεί ακόμη να πληρώσει.

Μια κάμερα ή ένας συνάδελφος που «είδε κάτι» δεν αντικαθιστά τη δική σας συνεχή παρατήρηση. Χωρίς βεβαιότητα: καμία προσέγγιση με υπονοούμενα, μόνο καταγραφή και ενημέρωση του υπευθύνου.

1. Συστηθείτε ως φύλακας του καταστήματος. Φοράτε το σήμα και έχετε μαζί σας την ταυτότητα, όπως ορίζει ο ν. 2518/1997 (άρθρο 6 §1). Ποτέ μη λέτε ότι είστε αστυνομικός ή ότι ενεργείτε για λογαριασμό της αστυνομίας — ο νόμος το απαγορεύει ρητά (άρθρο 4 §2γ).
2. Ρωτήστε, μη δηλώνετε: «Μήπως ξεχάσατε να πληρώσετε αυτό το προϊόν;» Όχι «σας είδα να κλέβετε».
3. Χαμηλή φωνή, απόσταση, χέρια ορατά. Ένας μιλάει· αν υπάρχει δεύτερος συνάδελφος, μένει πιο πίσω ως μάρτυρας.
4. Προτείνετε λύση: πληρωμή στο ταμείο ή επιστροφή του προϊόντος.
5. Μην οδηγείτε κανέναν σε κλειστό γραφείο ή αποθήκη. Ανοιχτό, ήσυχο σημείο, ορατό από κάμερα.

Η εταιρεία security δεν επιτρέπεται να θίγει τα συνταγματικά δικαιώματα των πολιτών με τις δραστηριότητές της, και το ίδιο ισχύει για τους φύλακές της (ν. 2518/1997, άρθρο 4 §1στ και §2α). Μια δημόσια κατηγορία που αποδεικνύεται λάθος δεν διορθώνεται με μια συγγνώμη.

Ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας ορίζει ότι στα αυτόφωρα κακουργήματα και πλημμελήματα οι ανακριτικοί υπάλληλοι και κάθε αστυνομικός έχουν υποχρέωση, ενώ κάθε πολίτης δικαιούται, να συλλάβει τον δράστη, με σεβασμό στο Σύνταγμα και στο άρθρο 279 (ΚΠΔ 275 §1). Πέρα από αυτή την περίπτωση, κανείς δεν συλλαμβάνεται χωρίς ένταλμα ή βούλευμα (ΚΠΔ 276 §1).

• Μόνο αυτόφωρο: όχι για κάτι που έγινε χθες, όχι για κάτι που είδε μόνο η κάμερα αργότερα.
• Εγκλήματα κατ’ έγκληση: όταν ένα έγκλημα διώκεται μόνο αν ο παθών υποβάλει έγκληση, η σύλληψη δεν επιτρέπεται, εκτός αν η έγκληση υποβλήθηκε πρώτα, έστω και προφορικά, σε εκείνον που δικαιούται να συλλάβει (ΚΠΔ 275 §2). Το αν μια συγκεκριμένη υπόθεση ανήκει εδώ είναι νομικό ερώτημα — όχι απόφαση της στιγμής για τον φύλακα.
• Και η μικρή αξία είναι κλοπή: ο ΠΚ προβλέπει για την κλοπή ευτελούς αξίας χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας, και το δικαστήριο μπορεί να την αφήσει ατιμώρητη αν έγινε από ανάγκη άμεσης χρήσης ή κατανάλωσης (ΠΚ 377 §1). Ο φύλακας δεν αποφασίζει για ενοχή ή ποινή· αυτό το κάνει η δικαιοσύνη.

Η σύλληψη είναι δικαίωμα, όχι καθήκον του φύλακα. Το αν θα ασκείται ποτέ στο κατάστημά σας γράφεται από πριν στις οδηγίες θέσης, με νομική συμβουλή. Για ένα πραγματικό συμβάν αποφασίζει η αστυνομία· για μια πραγματική υπόθεση, ζητήστε νομική συμβουλή. Το ευρύτερο πλαίσιο είναι στον οδηγό τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει ένας φύλακας.

Όποιος συλλαμβάνεται στο αυτόφωρο οδηγείται χωρίς αναβολή στον αρμόδιο εισαγγελέα, το αργότερο μέσα σε 24 ώρες (ΚΠΔ 279 §1). Στην πράξη αυτό σημαίνει ένα πράγμα για τον φύλακα: η αστυνομία καλείται αμέσως και η υπόθεση περνά σε αυτήν.

• Όχι έρευνα: καμία διάταξη δεν δίνει στον φύλακα εξουσία να ψάξει πρόσωπο ή τσάντα. Αν ο άνθρωπος δεν βγάλει ο ίδιος το προϊόν, περιμένετε την αστυνομία. Περισσότερα στον οδηγό για τον έλεγχο τσαντών.
• Όχι ανάκριση: δεν ζητάτε ομολογία, εξηγήσεις ή υπογραφή σε «δήλωση».
• Όχι κράτηση: δεν κλειδώνετε πόρτες, δεν κρατάτε κανέναν σε αποθήκη, δεν παίρνετε ταυτότητα ή κινητό.
• Όχι διαπόμπευση: καμία φωτογραφία, κανένα βίντεο στο κινητό, καμία ανάρτηση, κανένα σχόλιο μπροστά σε πελάτες.
• Όχι βία πέρα από την ανάγκη: η άμυνα καλύπτει την αναγκαία προστασία προσώπων από παρούσα, άδικη επίθεση (ΠΚ 22). Δείτε τον οδηγό για τη χρήση βίας και την άμυνα.

• Βία ή απειλή: απομακρυνθείτε, απομακρύνετε τον κόσμο, καλέστε την αστυνομία.
• Όπλο ή αντικείμενο που μπορεί να τραυματίσει: καμία προσέγγιση, καμία διαπραγμάτευση.
• Ομάδα: ένας φύλακας απέναντι σε πολλούς είναι κίνδυνος για όλους.
• Ο δράστης τρέχει: κανένα κυνηγητό, ούτε έξω από το κατάστημα ούτε στον δρόμο ή στο πάρκινγκ.
• Παιδιά, ηλικιωμένοι, άνθρωποι σε κρίση: ηρεμία, υπεύθυνος καταστήματος, αστυνομία — όχι σωματική επαφή.

Αν η κατάσταση γίνει επίθεση, η άμυνα αφορά την προστασία του εαυτού σας ή άλλου από παρούσα, άδικη επίθεση, με το αναγκαίο μέτρο (ΠΚ 22). Η υπέρβασή της τιμωρείται (ΠΚ 23). Το νόημα για τον φύλακα: προστατεύει ανθρώπους, όχι το ράφι. Ο νόμος απαγορεύει επίσης στις εταιρείες security μέσα και μεθόδους που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των πολιτών (ν. 2518/1997, άρθρο 4 §1ζ).

Το να αφήσεις τον δράστη να φύγει δεν είναι αποτυχία. Είναι η σωστή απόφαση όταν η παρέμβαση βάζει ανθρώπους σε κίνδυνο. Η περιγραφή, η κατεύθυνση και το υλικό των καμερών δουλεύουν για την αστυνομία μετά.

• Περιγραφή: ρούχα, ύψος, κατεύθυνση, όχημα αν φάνηκε — γεγονότα, όχι χαρακτηρισμοί.
• Χρονολόγιο: ώρα που το είδατε, ώρα προσέγγισης, ώρα κλήσης στην αστυνομία, ώρα άφιξης.
• Μάρτυρες: ποιος άλλος ήταν παρών, με την άδειά του.
• Βίντεο: ειδοποιήστε τον υπεύθυνο για να διασφαλιστεί το απόσπασμα· δίνεται μόνο σε όποιον ορίζει η διαδικασία, ποτέ σε κοινωνικά δίκτυα.

Πώς γράφεται μια αναφορά που στέκει εξηγείται στον οδηγό για την αναφορά συμβάντος, και πόσο κρατιέται το βίντεο στον οδηγό για τη διατήρηση βίντεο. Για την πρόληψη στο σύνολο του καταστήματος δείτε την πρόληψη απωλειών στο λιανεμπόριο και την ασφάλεια σούπερ μάρκετ. Η OVIT καταγράφει περιπολίες, συμβάντα και αναφορές στην πλατφόρμα Guardly, σε μία ζωντανή εικόνα που βλέπει και ο πελάτης.